Quy định về biểu tình theo pháp luật Việt Nam? Hành vi bùng nổ biểu tình chống Luật Đặc khu có trái pháp luật hay không?

Quy định về biểu tình theo pháp luật Việt Nam? Hành vi bùng nổ biểu tình chống Luật Đặc khu có trái pháp luật hay không?

Câu hỏi

Những ngày vừa qua, khi Quốc Hội tiến hành thảo luận về Dự án Luật Đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt Vân Đồn, Bắc Vân Phong và Phú Quốc (luật đặc khu kinh tế) thì trên các diễn đàn mạng xã hội xuất hiện nhiều dư luận trái chiều, có nhiều phản ứng tiêu cực liên quan đến nội dung cho thuê đất 99 năm và dư luận gắn yếu tố Trung Quốc vào trong Dự thảo Luật. Xin luật sư cho ý kiến, quan điểm về vấn đề này?

Luật sư tư vấn:

Hiến pháp ghi nhận, nhưng luật thì chưa có để thực hiện

Quyền biểu tình không chỉ là nhu cầu thực tiễn của xã hội mà nó gần như là chuẩn mực của thế giới về quyền tự do con người tức là quyền hội họp, trong đó có quyền biểu tình. Biểu tình là một trong những quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân được Hiến pháp năm 2013 của nước CHXHCN Việt Nam ghi nhận.

Theo quy định tại điều 25 Hiến pháp, “Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình. Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định.”

Đây là quy định cụ thể hóa các quyền con người được pháp luật quốc tế ghi nhận, hơn nữa điều 14 Hiến pháp cũng đã khẳng định: “Ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật.

Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng.”

Cần lưu ý, các quy định của Hiến pháp đều nêu rõ việc thực hiện quyền công dân do pháp luật quy định,tức là phải xem xét luật chuyên ngành hoặc các văn bản hướng dẫn về các quyền này một cách cụ thể. Nhưng hiện nay ở Việt Nam chưa có Luật biểu tình cũng như các quy định về tuần hành bởi vậy việc áp dụng quyền này trên thực tế là cực kỳ khó khăn để đánh giá được tính hợp pháp.

Biều tình và tuần hành trong hòa bình là gì?

Bởi không có quy định của pháp luật cụ thể về việc tổ chức và diễn ra biểu tình, tuần hành như thế nào là hợp lý. Xét trên lý thuyết được nhiều quốc gia thừa nhận, biểu tình đơn giản là việc nêu lên ý kiến của một nhóm người về một vấn đề nào đó một cách hợp pháp.

Cuộc biểu tình hòa bình (phi bạo lực) là một hình thức hành động bất bạo động thường diễn ra trong lịch sử được thực hiện bởi một nhóm người nhất định. Các biểu tình có thể có mục đích bày tỏ quan điểm hoặc ủng hộ hoặc phản đối một vấn đề công cộng hoặc liên quan đến vấn đề chính trị, kinh tế, và xã hội, thường nhằm mục đích cuối cùng là gây sức ép cho một thay đổi nhất định. Tuy nhiên trên thực tế hiện nay không có quy định về việc tổ chức biểu tình, các vấn đề biểu tình nên mọi cuộc biểu tình nổ ra đều không có hành lang pháp lý nào đủ để đánh giá là hợp pháp hay bất hợp pháp.

Tuần hành cũng là một hình thức diễn ra cuộc biểu tình thể hiện qua việc một đoàn người đi từ chỗ này sang chỗ khác để thể hiện quan điểm phản đối hoặc ủng hộ một vấn đề. Các cuộc tuần hành thông thường diễn ra một cách trật tự và đã được ghi nhận tích cực ví dụ như tuần hành vì môi trường, tuần hành hưởng ứng các phong trào…

Cần lưu ý rằng, các cuộc biểu tình diễn ra dưới hình thức tuần hành là biểu tình hòa bình. Nhưng cũng bởi hiện nay không có quy định trong Luật cụ thể hoặc các văn bản hướng dẫn, mà chỉ được ghi nhận một cách chung nhất ở Hiến pháp thì sẽ không thể cho rằng các cuộc biểu tình ở Việt Nam hiện nay nếu có nổ ra là trái pháp luật được. Bởi pháp luật không cấm, nhưng cũng không điều chỉnh hoặc chưa có điều chỉnh cụ thể thì không được phép kết luận về tính hợp pháp của cuộc biểu tình.

Tuy nhiên nhận định một cách khách quan việc biểu tình nếu không được kiểm soát chặt chẽ thì rất có thể sẽ dẫn đến bạo loạn hay còn gọi là một hình thức khác của tội : “Gây rối trật tự công cộng” theo quy định của BLHS hiện hành. Ranh giới là rất mong manh và việc xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự về tội gây rối trật tự công cộng từ các cuộc biểu tình trên thực tế hoàn toàn có thể xảy ra nếu những người tham gia biểu tình không nắm bắt được các quy định và đảm bảo được tính “hòa bình” trong khi tham gia biểu tình.

Give a Comment