Bình luận Điều 112 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015: Thẩm quyền quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời
Phân tích Điều 112 BLTTDS 2015 ve thẩm quyền quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời trong to tung dan su.
Điều 112. Thẩm quyền quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời 1. Trước khi mở phiên tòa, việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời do một Thẩm phán xem xét, quyết định. 2. Tại phiên tòa, việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời do Hội đồng xét xử xem xét, quyết định.
Nguồn: Toàn văn Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 — Công ty Luật Minh Bạch
1. Nội dung Điều 112 BLTTDS 2015
Nội dung Điều 112 BLTTDS 2015
Điều 112 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định thẩm quyền quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời, phân định theo hai giai đoạn tố tụng: trước khi mở phiên tòa và tại phiên tòa.
Khoản 1 — Trước khi mở phiên tòa: Việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời do một Thẩm phán xem xét, quyết định. Thẩm quyền này thuộc Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án. Cơ sở: tính cấp bách của biện pháp khẩn cấp tạm thời đòi hỏi xử lý nhanh, không thể chờ tập thể Hội đồng xét xử. Một Thẩm phán đủ thẩm quyền ban hành quyết định, bảo đảm kịp thời bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự.
Khoản 2 — Tại phiên tòa: Việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời do Hội đồng xét xử xem xét, quyết định. Khi phiên tòa đã mở, thẩm quyền chuyển sang Hội đồng xét xử — cơ quan tiến hành tố tụng chủ trì phiên tòa. Quy định bảo đảm tính tập thể, khách quan trong giai đoạn xét xử.
Ví dụ thực tiễn: Nguyên đơn khởi kiện tranh chấp hợp đồng vay, nộp đơn yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời phong tỏa tài khoản bị đơn. Trước khi mở phiên tòa, Thẩm phán được phân công thụ lý ra quyết định áp dụng biện pháp (khoản 1). Nếu tại phiên tòa đương sự đề nghị thay đổi hoặc hủy bỏ biện pháp đã áp dụng, Hội đồng xét xử xem xét, quyết định (khoản 2).
Việc phân định thẩm quyền tại Điều 112 gắn với các điều luật liên quan: Điều 111 (thẩm quyền ra quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời), Điều 137 (thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời), bảo đảm thống nhất thẩm quyền theo từng giai đoạn tố tụng.
2. Phân tích quy định pháp luật
Điều 112 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 phân chia thẩm quyền quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời theo hai giai đoạn tố tụng. Trước khi mở phiên tòa, một Thẩm phán xem xét, quyết định. Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử xem xét, quyết định.
Quy định này phân công rõ trách nhiệm giữa đơn thẩm phán trước phiên tòa và cơ thể xét xử tập thể tại phiên tòa, đảm bảo tính linh hoạt trong bảo đảm trật tự, an toàn phiên tòa và bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia tố tụng.
Ví dụ: trong vụ tranh chấp quyền sử dụng đất, trước phiên tòa, Thẩm phán có thể quyết định áp dụng biện pháp tạm thời cấm chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với bị cáo để tránh khuyết khiếu thi hành bản án. Khi phiên tòa mở ra, nếu có cơ sở mới, Hội đồng xét xử có quyền thay đổi hoặc hủy bỏ biện pháp đó theo Điều 112 khoản 2.
Phân tích cho thấy quy định tuân thủ nguyên tắc phân quyền xử lý thủ tục trong tố tụng dân sự, đồng thời tạo căn cứ pháp lý rõ ràng cho việc áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo Điều 112 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
3. Thực tiễn áp dụng và lưu ý
Điều 112 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 phân chia thẩm quyền theo giai đoạn: trước phiên tòa thuộc thẩm phán, tại phiên tòa thuộc Hội đồng xét xử. Thực tiễn áp dụng cần lưu ý: (1) Xác định đúng giai đoạn để tránh sai thẩm quyền; (2) Thẩm phán chỉ quyết định trước khi mở phiên tòa, sau đó quyền chuyển sang Hội đồng xét xử; (3) Cơ sở pháp lý áp dụng, thay đổi hoặc hủy bỏ là các điều kiện quy định tại Điều 111 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015; (4) Quyết định phải có bản ghi chép rõ ràng, nêu lý do và căn cứ pháp lý; (5) Khi có sự thay đổi tình huống, các bên có quyền yêu cầu thay đổi hoặc hủy bỏ biện pháp. Ví dụ: trước phiên tòa, thẩm phán quyết định tạm giữ tài sản để bảo đảm thi hành bản án; sau khi mở phiên tòa, nếu cần thay đổi mức độ biện pháp, Hội đồng xét xử là cơ quan có thẩm quyền quyết định.
Lưu ý khi áp dụng
Bài viết dựa trên quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm cập nhật, bao gồm:
- Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 - Điều 112